Το πρώτο CD της ομάδας «Σύγχρονοι. Επτανήσιοι Συνθέτες» με τον τουμπίστα Γιώργο Ραράκο κορυφαίο της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, στα χάλκινα πνευστά, εκδόθηκε πρόσφατα από την δισκογραφική εταιρία 'Subway Recording Studios' (Βριλήσσια, Αθήνα).
Το νέο CD περιλαμβάνει 10 έργα για solo TUBA καθώς επίσης και για TUBA με συνοδεία, κατά περίπτωση, τσέμπαλου, (Γιούλη Βεντούρα), πιάνου (Ιωάννα Αβραάμ, Σπύρος Δεληγιαννόπουλος, Elke Robersscheuten) και μαντολίνου (Σπύρος Μανταλάς).
Τα έργα γράφτηκαν ειδικά για τον Γιώργο Ραράκο από την 10μελή Ομάδα "Σύγχρονοι Επτανήσιοι Συνθέτες", την οποία συγκροτούν οι Κώστας Αγουρίδης, Παύλος Βεντούρας, Σπύρος Δεληγιαννόπουλος, Σπύρος Μάζης, Σπύρος Μαυρόπουλος, Χρύσανθος Μουζακίτης, Σπύρος Προσωπάρης, Νίκος Ροδίτης, Σπύρος Ρουβάς και Σπύρος Τσιλιμπάρης.
Η νέα αυτή - εντελώς πρωτότυπη δισκογραφική εργασία - παρουσιάστηκε την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026, στο Ωδείο Νικόλαος Μάντζαρος, με ομιλητές τον μουσικογράφο ακι ερευνητή Θωμά Ταμβάκο, την Δρ Μουσικολογίας και οργανίστα Αλίνα Καλοπανά, και τον Σοφοκλη Σαπουνά της δισκογραφικής εταιρείας Subway.
Μετά τις ομιλίες το κοινό είχε την ευκαιρία της ακρόασης αποσπασμάτων των έργων, και στη συνέχεια, ο σολίστ και δεξιοτέχνης Γιώργος Ραράκος παρουσίασε δύο από τα έργα του δίσκου; το πρώτο του αείμνηστου Χρύσανθου Μουζακίτη και το δεύτερο του Παύλου Βεντούρα, για τούμπα και τσέμπαλο.
Παραθέτουμε στη συνέχεια την ομιλία του Θωμά Ταμβάκου.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΦΩΝΟΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣ “TUBA+”
Γειά σας.
Ευχαριστώ τον Παύλο Βεντούρα και την «Ομάδα Σύγχρονων Επτανησίων Συνθετών» για την τιμητική πρόσκλησή τους να είμαι στο βήμα των ομιλητών για την παρουσίαση τού “Tuba+”, τού νέου φωνογραφήματος τού Κερκυραίου τουμπίστα Γιώργου-Θεόδωρου Ραράκου, εδώ σε αυτό το τόσο σημαντικό ωδείο που φέρει το όνομα τού κορυφαίου μουσουργού Νικολάου Μάντζαρου.
Το “Tuba+” (στα ελληνικά «Τούμπα συν») είναι το τρίτο προσωπικό φωνογράφημα τού τουμπίστα-ερμηνευτή. Προηγήθηκαν δύο ακόμη με δίσκους ακτίνας, το “Tuba Varie” και το “One Minute” τα οποία εκδόθηκαν από τη Phasma Music, το 2022 και το 2024 αντίστοιχα.
Το πρώτο είναι αμιγώς ελληνικό, με εννέα έργα έξι Ελλήνων συνθετών. Στο δεύτερο φωνογράφημα απαντούν έργα είκοσι δύο Ελλήνων συνθετών από το σύνολο των πενήντα εννέα έργων ισάριθμων συνθετών. Μη σας παραξενεύει το ποσοτικό στοιχείο αφού όλα τα έργα έχουν διάρκεια 1’.
Το “Tuba+” είναι επίσης, το δεύτερο φωνογράφημα με δίσκο ακτίνας της «Ομάδας». Κυκλοφορεί ήδη από τα τέλη τού περασμένου έτους από τη SUBWAYS MUSIC τού ακάματου Σοφοκλή Σαπουνά, αρχικά σε διαδικτυακές πλατφόρμες και αργότερα σε φυσική μορφή (CD).
Είχε προηγηθεί, από τη δισκογραφική εταιρεία «Καθρέφτης», το φωνογράφημα τού 2014 με έργα πέντε Κερκυραίων συνθετών, από την αρχική «Ένωση Κερκυραίων Συνθετών» που αργότερα έγινε «Ομάδα Επτανησίων». Στην παρουσίαση του φωνογραφήματος είχα την τιμή να είμαι ο βασικός ομιλητής.
Η παρουσίαση τού παρόντος φωνογραφήματος γίνεται δυστυχώς στη σκιά τού θλιβερού γεγονότος, της πρόσφατης εκδημίας τού εσαεί αγαπητού και αξέχαστου Χρύσανθου Μουζακίτη, ιδρυτικού μέλους της «Ομάδας», σε ηλικία εβδομήντα έξι (76) ετών. Ελπίζω εκεί που είναι να χαίρεται σήμερα με την παρουσίαση τού “Tuba+” που περιέχει το γλαφυρό έργο του Εαρινή φαντασία για σόλο τούμπα. Έργο σε άμεση σύνδεση με τις αναμνήσεις του από τους Αυλιώτες της βόρειας Κέρκυρας όπου γεννήθηκε.
Πριν μιλήσω για το φωνογράφημα να μου επιτρέψετε μία γενική αναφορά για την παρουσία των Επτανησίων και επτανησιακής συνθετών στο μουσικό γίγνεσθαι. Το ποσοτικό μέγεθος των Επτανησίων μουσικών δημιουργών είναι πολύ εντυπωσιακό. Συνολικά, στο «Αρχείο Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου», έχουν καταχωρισθεί, έως τις μέρες μας, τριακόσιοι εξήντα πέντε (365) συνθέτες λόγιας μουσικής, με την πρωτοκαθεδρία της Κέρκυρας. Στο νησί των Φαιάκων απαντούν διακόσιους δέκα οκτώ (218) συνθέτες, περίπου το 60% τού συνόλου. Είναι σίγουρα παγκόσμια πρωτοτυπία αφού πουθενά στον κόσμο δεν υπάρχει άλλο νησί, με τα γεωγραφικά και πληθυσμιακά χαρακτηριστικά της Κέρκυρας, που να διαθέτει υπέρτερο μουσικό δυναμικό. Ακολουθούν η Κεφαλονιά με εβδομήντα τρεις (73) συνθέτες, η Ζάκυνθος με πενήντα πέντε (55), η Λευκάδα με δεκαέξι (16), η Ιθάκη με δύο (2) και οι Παξοί με έναν (1) συνθέτη. Μόνο στα Κύθηρα δεν εντοπίζεται κάποιος γηγενής συνθέτης.
Αναμφισβήτητα υπάρχουν περισσότεροι Επτανήσιοι συνθέτες από τον αριθμό που προανέφερα για τους οποίους όμως υπάρχουν επισφαλή στοιχεία ως προς την καταγωγή αλλά και το συνθετικό τους έργο. Η έρευνα συνεχίζεται σε αυτό το πεδίο.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι η σχέση μεταξύ τεθνεώτων και ζώντων, με το 75% να έχουν φύγει από αυτόν τον κόσμο, όπως ο Χρύσανθος Μουζακίτης. Ενενήντα δύο (92) ζώντες συνθέτες συνεχίζουν τη σπουδαία μουσική παράδοση. Σε αυτούς είναι οι υπόλοιποι εννέα συνθέτες τού “Tuba+”.
Η σχέση των Επτανήσων με τη μουσική θεωρείται ως το κύριο χαρακτηριστικό της πολιτιστικής δυναμικής τους. Είναι κοινή πεποίθηση ότι ο χαρακτήρας της επτανησιακής μουσικής είναι ενιαίος, αδιάσπαστος και καθ’ ολοκληρίαν εξαρτημένος από τα μουσικά πρότυπα της «καθ’ ημάς Δύσεως». Η πρώτη νύξη για τη μουσική παρουσία στα Επτάνησα ανάγεται στο εμβληματικό 1549. Από τότε, και στην Κέρκυρα, μαρτυρείται το παλαιότερο γνωστό συμβόλαιο, γραμμένο στα ελληνικά, που αφορά διδασκαλία μουσικής.
Η επτανησιακή μουσική παράδοση επιβιώνει έως σήμερα στα Επτάνησα μέσω των φιλαρμονικών εταιριών και των αρχιμουσικών και μουσικών. Και βεβαίως με τους ενενήντα δύο (92) ζώντες συνθέτες, πολλοί από τους οποίους διαπρέπουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Μπορούμε να πούμε ότι αυτοί εκπροσωπούν την τέταρτη γενιά συνθετών στην οποία εντάσσονται όσοι γεννήθηκαν μετά τον πόλεμο, με προεξάρχοντες τους εβδομηντάρηδες και εξηντάρηδες: τον Παύλο Βεντούρα (γ.1951), τον Σπυρίδωνα Τσιλιμπάρη (γ.1952), τον Σπύρο Μαυρόπουλο (γ.1956), τον Σπύρο Μάζη (γ.1957) και τον Κώστα Αγουρίδη (γ.1962). Όλοι τους γεννήθηκαν στην Κέρκυρα και εντάσσονται στους σημαντικότερους ενδημικούς συνθέτες μας.
Η τέταρτη γενιά συνεχίζεται με τους σημερινούς πενηντάρηδες και σαραντάρηδες, όπως ο Σπύρος Ρουβάς (γ.1977) και ο Σπύρος-Χρυσοβαλάντης Προσωπάρης (γ.1979) από την Κέρκυρα. Επίσης ο Νίκος Ροδίτης (γ.1969) με καταγωγή από τη Ζάκυνθο και ο Σπύρος Δεληγιαννόπουλος (γ.1976) από τη Ζάκυνθο. Η Κέρκυρα -ως τόπος καταγωγής- έχει τον πρωτεύοντα ρόλο με οκτώ συνθέτες. Ακολουθεί η Ζάκυνθος με δύο συνθέτες. Άλλο ένα αξιοσημείωτο είναι το ότι οι έξι συνθέτες, από το σύνολο όσων συμμετέχουν στο φωνογράφημα, φέρουν το όνομα του Αγίου Σπυρίδωνος του θαυματουργού που το σκήνωμά του είναι στην Κέρκυρα.
Όλοι οι εν ζωή συνθέτες που προανέφερα, μαζί με τον εκδημήσαντα Χρύσανθο Μουζακίτη (1949-2026), το 2020 ανέλαβαν την πρωτοβουλία να δημιουργήσουν τη δεκαμελή «Ομάδα Σύγχρονων Επτανήσιων Συνθετών». Όλοι τους είναι ήδη μέλη στην Ένωση Ελλήνων Μουσουργών. Τους συνδέουν η επτανησιακή καταγωγή τους και οι κοινές μουσικές καταβολές που δημιουργήθηκαν από την συμμετοχή τους στις επτανησιακές φιλαρμονικές. Σκοπός της ομάδας, είναι η προβολή τού έργου τού συνόλου των Επτανησίων συνθετών, από τον 19ο αιώνα έως τις μέρες μας. Μακάρι η ομάδα αυτή να διευρυνθεί και να εντάξει επτανησιακής καταγωγής συνθέτες της διασποράς. Ελπίζω επίσης να μεριμνήσουν ούτως ώστε να παρουσιάσουν άγνωστα έργα των πρώτων Επτανησίων συνθετών, με άκρως προσεγμένες ερμηνείες, γιατί αυτές είναι που δίνουν τελεσίδικη παρουσία ως ιστορικό γεγονός.
Και οι δέκα συνθέτες, συμμετέχουν στο “Tuba+” με βασικό χαρακτηριστικό τη σύνθεση έργων ενορχηστρωμένων για τούμπα, είτε ως σολιστικό όργανο, είτε με τη συνοδεία άλλου μουσικού οργάνου, όπως το πιάνο, το μαντολίνο και το τσέμπαλο. Όλα τα έργα στο CD φωνογραφούνται για πρώτη φορά. Εμπλουτίζουν το αντίστοιχο ρεπερτόριο, συνεχίζοντας την παράδοση τού αξέχαστου και κορυφαίου τουμπίστα Γιάννη Ζουγανέλη. Για να είμαι ειλικρινής, μετά την εκδημία τού Ζουγανέλη -το 2006- και γνωρίζοντας καλά τον χώρο των μουσικών ερμηνευτών της τούμπας, δεν ήμουν αισιόδοξος ότι η «απουσία» τού Ζουγανέλη θα πάψει -σε έναν βαθμό- να ισχύει. Αυτή η άποψή μου έχει αλλάξει, εδώ και μερικά χρόνια, χάρη στην παρουσία τού Γιώργου Ραράκου. Ήδη από το πρώτο του προσωπικό φωνογράφημα έδειξε το μέγεθος της αξιοσύνης του σε αυτό το ορειχάλκινο μουσικό όργανο, τη βαθεία σάλπιγγα που πρωτοκατασκευάστηκε στη δεκαετία του 1830.
Στο “Tuba+” η ερμηνευτική δεινότητά τού Γιώργου Ραράκου αναδεικνύει και τα δέκα έργα που περιέχονται σε αυτό. Και μάλιστα όταν όλα παρουσιάζουν διαφορετικά υφολογικά στοιχεία και αντίστοιχη προσέγγιση της τούμπας ως σολιστικού οργάνου. Ο ερμηνευτής ξεπερνά τους σκοπέλους που ούτως ή άλλως υπάρχουν στη σύγχρονη λόγια μουσική δημιουργία. Προσφέρει στον ακροατή όλα τα θετικά στοιχεία των μουσικών έργων. Εξάλλου, ο κορυφαίος τουμπίστας της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, είναι ο πρώτος Έλληνας που χρησιμοποιεί -όπως αναγράφεται και στο συνοδευτικό ένθετο- την τούμπα και στις τέσσερις τονικότητες.
Σε όλα τα έργα εντοπίζονται άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία. Υπάρχουν πολλές πρωτοτυπίες, όπως στο έργο Midnight Funk τού Παύλου Βεντούρα με αναφορά στον αφροαμερικάνικο χορευτικό ρυθμό funk της δεκαετίας του 1960. Εδώ απαντά, για πρώτη φορά στην παγκόσμια εργογραφία, ο συναρπαστικός συνδυασμός τού τσέμπαλου με την τούμπα, με τη συμμετοχή της εμπειρότατης και ικανότατης Γιούλης Βεντούρα.
Στο έργο Ionian Echoes τού Σπύρου Προσωπάρη έχουμε έναν υπέροχο και αρμονικό διάλογο τού μαντολίνου με την τούμπα και την ανάδειξη των αντιθέσεων μεταξύ της βαθύφωνης τούμπας και τού ευαίσθητου νυκτού μαντολίνου, με ερμηνευτή τον μαντολινίστα Σπύρο Μανταλά.
Στο δωδεκάλεπτο εντυπωσιακό έργο Miktam για τούμπα και πιάνο τού Σπύρου Τσιλιμπάρη που μας παραπέμπει, ως ακρόαμα, σε όργανα της εποχής της Βίβλου, αφού και ο τίτλος τού έργου απαντά στις επικεφαλίδες των Ψαλμών 16 και 56–60 στην Εβραϊκή Βίβλο.
Στο έργο Song without Word για τούμπα και πιάνο τού Σπύρου Μάζη η ευφάνταστη ισορροπία μεταξύ των οργάνων με φευγαλέες μουσικές εικόνες χαρίζει ένα καθηλωτικό ακρόαμα.
Για τούμπα και πιάνο είναι επίσης, τα έργα: η Tuba Espanola τού Σπύρου Μαυρόπουλου με σημείο αναφοράς τους Ισπανούς συνθέτες Αλμπένιθ, ντε Φάγια και Γκρανάδος, το με διάρκεια μόλις 2’, Corfu Miniature τού Σπύρου Ρουβά βασισμένο στη Ρούγα, γνωστό κερκυραϊκό χορό, και τέλος το Tuba Mirum τού Ζακύνθιου Σπύρου Δεληγιαννόπουλου, το μικρότερο σε διάρκεια έργο τού φωνογραφήματος, όπου ο συνθέτης ενορχηστρώνει τα δύο όργανα σε αντίθετες πορείες δυναμικής. Ο ίδιος συνοδεύει με τον δέοντα ερμηνευτικό τρόπο στο πιάνο τον Γιώργο Ραράκο. Εξίσου άρτιες ερμηνείες εισπράττουμε από τις δύο πιανίστριες, την Elke Robersscheuten και την Ιωάννα-Μαρία Αβραάμ στα προαναφερθέντα έργα.
Εκτός από το έργο τού αξέχαστου Χρύσανθου Μουζακίτη στο φωνογράφημα υπάρχουν δύο αριστοτεχνικά ακόμη έργα για τούμπα, χωρίς τη συνοδεία άλλου οργάνου.
Πρόκειται για το σχεδόν εξάλεπτο Gravity (δηλαδή Βαρύτητα) τού Νίκου Ροδίτη και το Τιτίβισμα τού Κώστα Αγουρίδη, ενορχηστρωμένο για δύο τούμπες (με τον ίδιο ερμηνευτή στην ηχογράφηση των δύο οργάνων).
Εν κατακλείδι, κάθε φορά που ακούω το “Tuba+” μου αρέσει έτι περισσότερο. Αυτό προτείνω σε όλους και όλες που θα το ακούσουν. Μη βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα με την πρώτη ακρόαση. Η μαγεία της ερμηνείας και της μουσικής δημιουργίας αποκαλύπτεται μετά τη δεύτερη ή την τρίτη και τέταρτη ακρόαση.
Το φωνογράφημα, συνολικής διάρκειας 63’ περίπου, είναι αφιερωμένο από τον Γιώργο Ραράκο στη μνήμη τού πατέρα του που «έφυγε» πριν από ένα χρόνο. Διαθέτει επίσης το προσόν της εξαιρετικής ηχογράφησης και παραγωγής, χάρη στη SUBWAYS MUSIC. Κατατοπιστικό, αν και πολύ συνοπτικό, είναι επίσης το συνοδευτικό δίγλωσσο ένθετο δεκαέξι σελίδων. Είμαι βέβαιος ότι δεν υπολείπεται αξίας, συγκρινόμενο με τα δεκαπέντε (15), γνωστά σε μένα, φωνογραφήματα για τούμπα της τρέχουσας δεκαετίας από δισκογραφικές εταιρείες τού εξωτερικού.
Τα θερμά συγχαρητήριά μου στον Γιώργο Ραράκο και σε όλους τους συντελεστές, συνθέτες και ερμηνευτές, τού “Tuba+”. Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο.
Σας ευχαριστώ πολύ.
